Plan pracy  zajęć korekcyjno – kompensacyjnych
dla uczniów Gimnazjum w Raczkach

1. Założenia dydaktyczno – wychowawcze zajęć:

Zajęcia przeznaczone są do realizowania na zespole korekcyjno – kompensacyjnym w gimnazjum. Skierowane są do młodzieży mającej specyficzne trudności w opanowaniu umiejętności czytania i pisania, spowodowanych deficytami rozwoju funkcji percepcyjno – motorycznych. Praca z uczniem oparta jest o diagnozę potrzeb, możliwości i ograniczeń konkretnego dziecka ( opinia PPP oraz obserwacja nauczycieli, psychologa, pedagoga szkolnego).  Przy planowaniu zajęć ćwiczenia będą selektywnie dobierane kierując się zasadą korekcji zaburzeń, zasadą stopniowania trudności oraz dostosowania do etapu, jaki uczniowie już osiągnęli w opanowaniu umiejętności czytania i pisania oraz ich możliwości percepcyjnych i zainteresowań.

2. Cele nadrzędne zajęć korekcyjno – kompensacyjnych:

• stymulowanie i usprawnianie rozwoju funkcji psychomotorycznych oraz rozwoju ogólnego uczniów

•  wyrównywanie braków w wiadomościach i umiejętnościach uczniów

• eliminowanie niepowodzeń szkolnych oraz ich emocjonalnych i społecznych konsekwencji

• wyrównywanie szans edukacyjnych dziecka ze specyficznymi potrzebami edukacyjnymi.

3. Cele  terapeutyczne:

• wyrównywanie dysharmonii rozwojowych, korygowanie  i usprawnianie zaburzonych funkcji  percepcyjno-motorycznych

• korekta nieprawidłowości w procesie czytania i pisania i innych umiejętnościach szkolnych

• wspomaganie rozwoju sprawności manualnej i graficznej, poprzez ćwiczenia usprawniające pracę ręki (ćwiczenia grafomotoryczne)

• podniesienie poziomu uwagi wzrokowej, co umożliwi lepsze zapamiętywanie obrazu graficznego wyrazów podczas czytania

• podniesienie poziomu uwagi słuchowej, celem dokonywania sprawniejszej analizy wyrazów, szczególnie tych o bardziej złożonej strukturze fonetycznej

• usprawnianie pamięci wzrokowo-słuchowej

• stymulowanie myślenia logicznego

• umożliwienie uczniom opanowania umiejętności czytania i pisania

• kształcenie umiejętności swobodnego wypowiadania się oraz tworzenia krótkich form wypowiedzi

• ćwiczenia ortograficzne (w tym również umiejętność korzystania ze słowników)

• wdrażanie do samokontroli, lepszego dostrzegania i korygowania popełnionych błędów

•  przezwyciężanie skutków niepowodzeń szkolnych oraz przywrócenie prawidłowych postaw uczniów wobec dalszej nauki, osiągnie sukcesów poprzez przełamanie trudności w uczeniu się

• zaspokojenie potrzeb rozwojowych dziecka poprzez uwzględnienie specyfiki jego trudności w nauce
• wzmacnianie w uczniach wiary we własne siły i możliwości poprzez ujawnianie i podkreślanie pozytywnych stron działalności ucznia

• motywowanie do pokonywania trudności i kształtowanie pozytywnego nastawienia do podejmowania wysiłku intelektualnego

• zwiększanie samoświadomości dotyczącej mocnych i słabych stron ucznia
• modelowanie zachowań kompensacyjnych ułatwiających radzenie sobie z trudnościami typu dyslektycznego w codziennym życiu.

4. Pomoce dydaktyczne: loteryjki, wykreślanki, rebusy, domina wyrazowe i sylabowe, diagramy, krzyżówki, rebusy, bierki, szachy, warcaby i inne gry stolikowe, zeszyty ćwiczeń:
1. „ Ortograffiti”- Operon

2. „Skoncentruj się”- A. Jurek

3. „ Czytam, rozumiem, wiem”- testy D. Gmosińska

4. „Ćwiczenia ortograficzne z zasadami”- K. Nawrocka

5. Ćwiczenia grafomotoryczne – A. Hływa

6. Testy i ćwiczenia- część humanistyczna- H. Buciar

7. Testy i ćwiczenia- część przyrodniczo – matematyczna – T. Czajkowska

8. „Chodzą słuchy” – A. Tońska

9. „Dyslektyczne ucho” – E. Szymankiewicz

 

 

5. Metody:
- muzykoterapia, arteterapia,  relaksacja
- pogadanka
- instrukcja
- pokaz
- ćwiczenia praktyczne

- gry stolikowe.

6. Materiał do pracy na zajęciach korekcyjno  kompensacyjnych:

Ćwiczenia usprawniające i korygujące w sferze percepcji słuchowej:


• Kształcenie wrażliwości słuchowej przez rozpoznawanie odgłosów wydawanych przez upadające lub uderzające o siebie przedmioty np. klucze, szklanka, łyżeczka, rozpoznawanie
i różnicowanie dźwięków wydawanych przez instrumenty (cymbałki, grzechotki, tamburyno ), lokalizacja tych dźwięków, różnicowanie i rozpoznawanie odgłosów, rozpoznawanie przedmiotów na podstawie dźwięków (klocki drewniane, szklanka, folia itp.), rozpoznawanie po głosie osób z najbliższego otoczenia, zabawa w głuchy telefon.
• Kształcenie słuchu fonematycznego przez różnicowanie słów podobnie brzmiących, powtarzanie par słów opozycyjnych, segregowanie obrazków ze względu na właściwości głoskowe w ich nazwach. Zabawa w słowa-słuchowe wyszukiwanie krótkich wyrazów ukrytych w dłuższych wyrazach.
• Kształcenie analizy i syntezy słuchowej przez podawanie liczby głosek w wyrazie, podawanie głoski ze względu na jej lokalizację, podawanie liczby sylab w wyrazie, podawanie sylaby ze względu na jej lokalizację, tworzenie wyrazów przez dodanie lub odjęcie sylaby, podział lub synteza wyrazu: sylabowa, głoskowa,  „tajemniczy język” – dodawanie przed każdą sylabą wyrazów nowej sylaby.
Ćwiczenia usprawniające i korygujące w sferze percepcji wzrokowej:
• Ćwiczenie pamięci wzrokowej (pola spostrzegania), koncentracji wzrokowej: dobieranie par jednakowych obrazków (dobieranki, loteryjki, domino obrazkowe), układanie obrazków w kolejności, w jakiej były pokazywane, rozpoznawanie zmian ilościowych i jakościowych w układach elementów, obserwowanie położenia przedmiotów w przestrzeni, rysowanie w ograniczonym polu, uzupełnianie figur, łączenie kropek, zapamiętywanie ciągów rysunków, gra memory, segregowanie obrazków w grupy tematyczne.
• Ćwiczenie analizy i syntezy wzrokowej oraz spostrzegawczości: wyszukiwanie podobieństw i różnic w obrazkach, układanie figur geometrycznych z mozaiki według wzoru,
różnicowanie kształtów litero podobnych, segregowanie wyrazów takich samych, o takiej samej liczbie liter, wyodrębnianie liter w wyrazach.
• Różnicowanie liter, sylab i wyrazów, poszerzanie pola czytania: tworzenie wyrazów z sylab, uzupełnianie brakujących liter i sylab w wyrazach, uzupełnianie zdań z lukami przez wyszukiwanie wyrazów z rozsypanki wyrazowej lub tworzenie własnych.

Ćwiczenia usprawniające koordynację wzrokowo – ruchowo – słuchową oraz sprawność grafomotoryczną:
• Ćwiczenia w zakresie integrowania funkcji słuchowych, wzrokowych i ruchowych.
• Ćwiczenia rytmiczne: odtwarzanie struktur rytmicznych, odtwarzanie przestrzenne układów rytmicznych, odtwarzanie rytmiczne układów przestrzennych.
• Usprawnianie czynności manualnych: czynności wykonywane palcami dłoni np. lepienie, malowanie, modelowanie, rozdzieranie, wycinanie, gry typu pchełki, bierki, układanki płaskie i przestrzenne.
• Usprawnianie czynności grafomotorycznych: kreślenie w powietrzu lub kredą na tablicy, pędzlem, kredkami na dużych arkuszach – obszernymi, swobodnymi ruchami, zamalowywanie określonej przestrzeni, kopiowanie rysunków, kolorowanie odbitek, pogrubianie konturu rysunku czyli wodzenie po wzorze, zamalowywanie dużych i  małych pól wg oznakowania, obrysowywanie szablonów, rysowanie szlaczków, rysowanie i wycinanie elementów geometrycznych, labirynty, obrysowywanie szablonów na zewnątrz i wewnątrz,  łączenie punktów linia ciągłą, rysowanie leniwych ósemek początkowo na dużych arkuszach papieru w trzech układach , pionowej (na ścianie), poziomej (na podłodze) i na biurku, zmieniając rękę i siłę nacisku ( z czasem zmniejszamy format papieru i poprzestajemy na rysowaniu przy biurku  – poprawa koordynacji wzrokowo – ruchowej, poszerzanie pola widzenia, regulowanie napięcia mięśni rąk), pisanie alfabetów bez odrywania ręki (poprawia płynność ruchów, automatyzm połączeń literowych i szybkość pisania) – trzy alfabety dziennie przez trzy tygodnie.

Ćwiczenia rozwijające sprawność językową i komunikacyjną:
• Swobodne wypowiedzi na różne tematy, luźne rozmowy.
• Dzielenie się wrażeniami z przeżytych sytuacji.
• Opowiadanie treści przeczytanych tekstów, obrazków, historyjek obrazkowych.
• Układanie zdań z podanymi wyrazami, kończenie zdań.

• Wyszukiwanie rymów w tekstach literackich.
• Układanie własnych rymów i krótkich wierszyków.
• Szukanie ukrytych wyrazów.
• Rozwiązywanie oraz układanie zagadek, wymyślanie zakończenia dla konkretnej historyjki, układanie życzeń okolicznościowych.
• Słuchanie opowiadań.
• Odpowiadanie na pytania związane z tekstem.
• Wyjaśnianie nieznanych terminów m.in. przy użyciu słownika języka polskiego.
• Tworzenie antonimów, homonimów, synonimów.
• Układanie różnych rodzajów zdań p. pytających, rozkazujących.
•  Scenki dramatyczne na zadany temat.

•Opis przedmiotów widzianych cały czas .
• Opis przedmiotów widzianych określony czas .
• Opis przedmiotów wyobrażonych .
• Opis sytuacji widzianych .
• Opis sytuacji wyobrażanych

Ćwiczenia usprawniające czytanie:
• Czytanie serii wyrazów dwusylabowych, następnie trzysylabowych i więcej.
• Odczytywanie łańcuchów sylabowo-wyrazowych.
• Odczytywanie wyrazów różniących się jedną głoską lub literą.
• Czytanie rozsypanek wyrazowo-zdaniowych.
•Czytanie wyrazów bezsensownych.
• Czytanie wyrazów wizualnie podobnych.
• Odczytywanie wyrazów w układzie poziomym oraz pionowym.
• Dostawianie różnych sylab do jednej stałej.
• Układanie napisów pod obrazkami.
• Tworzenie i czytanie różnych wyrazów, następnie tekstów.
• Czytanie wyrazów na czas.
• Czytanie krótkich tekstów, by następnie przejść do dłuższych.
• Czytanie chóralne.

Ćwiczenia kształcące rozumienie treści czytanego tekstu:
• Zadawanie pytań dotyczących tekstu o charakterze ogólnym, szczególnym lub alternatywnym.
• Wykonywanie rysunku zgodnie z zawartymi w tekście danymi.
• Wykonywanie przez dziecko czynności ruchowych w kolejności zgodnej z opowiadaniem.
• Dobieranie ilustracji zgodnych z treścią tekstu.
• Uzupełnianie brakujących wyrazów, znaków interpunkcyjnych i diakrytycznych zgodnie z tekstem.

Ćwiczenia utrwalające reguły i zasady poprawnej pisowni:
• Przepisywanie ciekawych ale krótkich tekstów dyktand, poprawianie błędów.
• Pisanie z pamięci wierszyka czy innego nauczonego wcześniej tekstu.
• Pisanie z słuchu.
• Rysowanie i podpisywanie trudnych słów.
• Czytanie słowniczka ortograficznego np. codziennie pięć słówek.
• Pisanie z komentowaniem, podczas którego nauczyciel tłumaczy dziecku zawiłości ortograficzne.
• Rozwiązywanie rebusów, krzyżówek i innych zagadek ortograficznych.
• Zabawy ortograficznymi grami edukacyjnymi oraz dominem.
• Układanie klocków i puzzli ortograficznych np. Ortograficzne kwiatki, PUS, LOGICO, SCRABLE.
Ćwiczenia usprawniające pisanie:
• Przepisywanie (wyrazów, zdań, podkreślanie liter, sylab, lub wyrazów zawierających określoną trudność, wypisywanie sylab lub wyrazów z trudną literą).
• Pisanie z pamięci.
• Pisanie ze słuchu.
• Tekst z lukami literowymi (wpisywanie liter z trudnością ortograficzną).
• Tekst z lukami sylabowymi (w luki wpisuje się sylaby).
• Tekst z lukami wyrazowymi( luki uzupełnia się wyrazami ilustrowanymi za pomocą obrazków (tekst obrazkowo-wyrazowy).
• Wpisywanie sylab lub wyrazów z trudną literą (trudności dotyczące głosek i specyficznych liter):
- dwuznaki („sz”, „cz”, „ch”, „dz”, „dż”),
- zmiękczenia „przez kreskę² – „ś”, „ć”, „ń”, „ź”, „dź”,
- zmiękczenia przez „i”,
- różnicowanie „i”, „j”,
- mylenie samogłosek nosowych „ą” i „ę” z „on”, „om”, „en”, „em”,
- pisownia „ó”, „ u”, „rz”, „ ż”, „ ch”, „h”,

• Redagowanie różnych form wypowiedzi, najpierw krótkich (np. zaproszenie, ogłoszenie, kartka pocztowa), potem dłuższych (opowiadanie, opis).

Ćwiczenia usprawniające pamięć i uwagę:
• Powtarzanie ciągów cyfr, zapamiętywanie numerów telefonów.
• Powtarzanie ciągów zdań np. w formie wierszy.
• Zapamiętywanie kolejnych czynności terapeuty, następnie próby odtworzenia.
• Pokazanie dziecku strategii mnemotechnicznych ułatwiających zapamiętywanie.

Ćwiczenia usprawniające myślenie logiczne i matematyczne, stymulacja funkcji odpowiedzialnych za naukę szkolną:

• co do czego pasuje – elementy konkretne
• co do czego pasuje – elementy abstrakcji
• czego tu brakuje – elementy konkretne (uzupełnienie)
• czego tu brakuje – elementy abstrakcji
• co tu nie pasuje – elementy konkretne wg wielkości koloru, funkcji, zapachu itd.
• co tu nie pasuje – elementy abstrakcji wg wielkości, kształtu koloru itd.
• brakująca figura
• brakujący symbol
• jak to ułożyć – figurę z 16 kwadratów, z figur geometrycznych określoną figurę
• jakiego słowa brakuje w ciągu wyrazów
• ćwiczenia przyczynowo-skutkowe (dobieranie przyczyny do skutku)
• rzeczywistość i fantazja
• prawda i odczucie
• zagadki
• szarady
• zadania z testów inteligencji
• krzyżówki
• orientacja w schemacie własnego ciała
• orientacja kierunków w odniesieniu do środka własnego ciała
• orientacja kierunków w odniesieniu do obiektów trzecich
• orientacja kierunków na płaszczyźnie (kartka papieru) niejednorodnych (liczba parzysta i nieparzysta) – orientacja kierunków w tzw. lustrzanym odbiciu
• umiejętność poruszania się w terenie wg instrukcji
• umiejętność udzielenia instrukcji jak dojść w dane miejsce

•  stymulowanie pracy prawej i lewej półkuli mózgowej oraz ich współpracy.

Ćwiczenia relaksacyjne:

ĆWICZENIE 1. Przeciąganie – rozciąganie – wyciąganie:
Przeciągnij się jak kot, wyciągnij ramiona (po 10 s.). Rozciągnij się dokładnie. Przeciągaj się, jeśli masz ochotę, to ziewnij. Poruszaj wszystkimi napiętymi mięśniami, wczuj się w swoje ciało, jak dobrze mu to robi.(ćwiczenie wykonujemy powoli).

ĆWICZENIE 2. Pisanie nosem.
Wyobraź sobie, że nos to ołówek, którym można pisać.
Zwróć głowę w lewo i zacznij pisać swoje imię, miej oczy otwarte (ok. 10 s.).
Narysuj wielką spiralę, zaczynając od prawej strony. Teraz taką samą spiralę narysuj z lewej do prawej.
Spróbuj jeszcze raz, tym razem kręcąc głową w drugą stronę.
Spróbuj napisać wielką ósemkę.
Narysuj kwiatek ołówkiem znajdującym się na końcu nosa.
Narysuj lub napisz coś.

ĆWICZENIE 3. Obserwacja oddechu.
Usiądź wygodnie. Zamknij oczy.
Wypuść całe napięcie z ciała, z twarzy, ust, karku, ramion, brzucha, rąk i nóg.
Obserwuj, jak oddychasz. Nie musisz nic robić. Oddychanie następuje samoistnie.
Podnieś rękę do nosa i wyobraź sobie, że trzymasz w niej pachnący bukiet. Wciągnij mocno powietrze. Oddychaj teraz spokojnie i miarowo. Połóż dłonie na brzuchu. Poczuj, jak się porusza przy każdym oddechu. Przy każdym wdechu brzuch lekko się unosi w górę, przy wydechu lekko opada.
Wsłuchaj się w cichy dźwięk, jaki wydajesz przy każdym wdechu i wydechu. Rozkoszuj się regularnym rytmem wdechu i wydechu. Oddychanie przebiega samoistnie, tak jak morskie fale przypływają i odpływają.
Wyobraź sobie teraz świecę stojącą przed tobą w odległości ok. pół metra.
Wyobraź sobie tę świecę dokładnie i zdmuchnij ją.
Teraz świeca stoi w odległości metra. Zdmuchnij ją
Oddychaj normalnie. Jak czuje się teraz twoje ciało? Obserwuj swój oddech i policz w myślach dziesięć wdechów i wydechów.
Oddychaj teraz nieco głębiej. Poruszaj palcami, potrzyj dłońmi o siebie. Otwórz oczy i rozejrzyj się wokół.

7. Procedury osiągania celów :

- Systematyczne uczęszczanie na zajęcia.

- Aktywny udział w zajęciach.

- Wykorzystywanie na zajęciach różnorodnego materiału dydaktycznego.

- Stwarzanie warunków do swobodnych wypowiedzi uczniów i wysłuchanie ich.

- Stwarzanie warunków uczniom do prezentowania swoich wiadomości i umiejętności na zajęciach.

- Motywowanie i zachęcanie uczniów do wysiłku .

- Wspólna dyskusja do rozwiązania problemu.

-  Zauważanie postępów i sukcesów w pracy uczniów, udzielanie pochwał.

- Współpraca z nauczycielami i rodzicami.

8. Oczekiwane efekty:

- wzrost sprawności funkcji wzrokowych, słuchowych, przestrzennych i ruchowych

- wzrost poziomu umiejętności czytania ze zrozumieniem

- usprawnienie pamięci oraz koncentracji uwagi

- nabycie umiejętności dostrzegania i korygowania popełnionych błędów

- podniesienie umiejętności stosowania zasad ortograficznych w praktyce

- wypracowanie nawyków poprawnego pisania i czytania ze zrozumieniem

- podniesienie poziomu umiejętności radzenia sobie w sytuacjach trudnych ( podczas prac pisemnych)

- wzrost poczucia własnej wartości

- podniesienie motywacji do nauki

9.  Ocena osiągnięć uczniów:
- Obserwacja postępów uczniów w oparciu o pracę na zajęciach oraz wykonywanie pracy domowej.

- Samoocena uczestników zajęć.

- Ocena prowadzącego zajęcia i uznanie wysiłków podejmowanych przez uczniów.

 

Opracowała: Anna Dorota Halicka

 

Przykładowa tematyka zajęć korekcyjno – kompensacyjnych:  dla mnie

Etap I:
1. Ćwiczenie sprawności manualnej i koordynacji wzrokowo-ruchowej.
2. Ćwiczenie sprawności manualnej i orientacji przestrzennej.
3. Ćwiczenie orientacji przestrzennej – wyodrębnianie prawej i lewej strony.
5. Usprawnianie analizatora wzrokowego w zakresie składania, wyodrębniania
i dobierania.
6. Usprawnianie analizatora wzrokowego w zakresie wyodrębniania i różnicowania.
7. Układanie zdań i dzielenie ich na wyrazy.
8. Czytanie pojedynczych zdań i ich porządkowanie.
9. Dzielenie wyrazów na sylaby.
10. Tworzenie wyrazów z sylab.
11. Usprawnianie analizatora wzrokowego i słuchowego w zakresie analizy i syntezy sylabowej.
12. Usprawnianie analizatora słuchowego w zakresie analizy i syntezy zdaniowej
i sylabowej.
13. Ćwiczenie wrażliwości słuchowej w zakresie różnicowania dźwięków.

Etap II:
1. Tworzenie wyrazów dwusylabowych z sylab otwartych.
2. Tworzenie sylab trzyliterowych zamkniętych.
3. Tworzenie wyrazów dwusylabowych z sylabą trzyliterową otwartą.
4. Tworzenie wyrazów dwusylabowych z sylab otwartych dwuliterowych w połączeniu
z zamkniętymi trzyliterowymi.
5. Analiza wyrazów jednosylabowych ze zbiegiem spółgłosek.
6. Tworzenie wyrazów rozpoczynających się na określoną sylabę.
7. Tworzenie wyrazów o różnej liczbie sylab.
8. Czytanie i pisanie wyrazów o różnej liczbie sylab.
9. Usprawnianie umiejętności czytania i pisania wyrazów wielosylabowych.
10. Uzupełnianie luk sylabowych i literowych w wyrazach.

Etap III:
1. Wzrokowe i słuchowe różnicowanie spółgłosek miękkich ć, ci, ń, ni, ś, si, ź, zi w wyrazach.
2. Utrwalenie pisowni wyrazów z ó i u.
3. Trening ortograficzny wyrazów z ó wymiennym i ó niewymiennym.

4. Utrwalenie pisowni wyrazów z ż i rz.
5. Trening ortograficzny wyrazów z ż i rz wymiennym i  niewymiennym.
6. Różnicowanie głosek i, j.
7. Utrwalenie pisowni wyrazów z h, ch.
8. Różnicowanie samogłosek nosowych ę, ą.

 

 Praca  została ukierunkowana głównie na zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa, umożliwienie osiągania sukcesów, i podniesienie samooceny.
  REZULTATY PRACY KOREKCYJNO – KOMPENSACYJNEJ:
  W chwili obecnej uczennica chętnie uczestniczy w zajęciach, opracowuje w domu samodzielnie wyznaczone ćwiczenia, znikło napięcie emocjonalne występujące na zajęciach szkolnych, Gabrysia odpowiada na pytania, w trakcie pracy opowiada o sobie i o swojej rodzinie, czy też o sytuacjach z jej życia szkolnego. Technika czytania dziewczynki zdecydowanie się poprawiła: czyta poprawnie krótkie wyrazy, dłuższe wyrazy czyta z przeciąganiem. Poziom graficzny pisma jest lepszy. Zeszyty stały się czyste, nanoszone poprawki są estetyczne, zmniejszyła się ilość skreśleń i popełnianych błędów. Nauczyciel wychowawca potwierdza czynione przez dziecko postępy, Gabrysia otrzymuje wiele pochwał za wkład pracy i na forum klasy jest często nagradzana za odnoszone sukcesy.
W trakcie prowadzonych zajęć korekcyjno – kompensacyjnych Gabrysia lepiej radzi sobie z zadaniami wymagającymi od niej wytężonego wysiłku umysłowego, potrafi odpowiednio utrzymać poziom uwagi na zadaniu, uczestniczy w ćwiczeniach wymagających od niej ruchu.